ประเพณีสงกรานต์จังหวัดสระบุรี

จังหวัดต่างๆย่อมมีประเพณีที่แตกต่างกันออกไป และจังหวัดสระบุรีก็เช่นกัน  จังหวัดสระบุรีมีการจัดงานประเพณีสรงน้ำพระและอาบน้ำแม่ย่าตะเคียนหรือเสาร้องไห้ ในงานสงกรานต์ประจำปีของวัดสูง อำเภอเสาไห้ ตรงกับวันที่ 23 เมษายน ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ปีนี้ก็มีนักท่องเที่ยวและพี่น้องประชาชนเดินทางไปร่วมงานหลายพันคน โดยพิธีกรรมสำคัญคือการได้อาบน้ำและรดน้ำรูปปั้นแม่นางตะเคียน และรดน้ำที่เสาตะเคียน อันเป็นตำนานของอำเภอเสาไห้

 

สำหรับงานสรงน้ำพระวัดสูง ในเทศกาลสงกรานต์ ดูเหมือนจะเป็นการจัดงานประเพณีสงกรานต์ที่ผู้คนได้กล่าวขานถึงมาตลอดเวลา และกำหนดทุกวันที่ 23 เดือนเมษายนของทุกปี ซึ่งก็เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไป แม้ในสมัยก่อนจะเป็นแค่เพียงงานชุมชนเล็ก ๆ ในเขตอำเภอเสาไห้ ประชาชนชาวเสาไห้ซึ่งเหลื่อมใสและนับถือ จนทำให้งานสรงน้ำพระวัดสูงที่เสาไห้แห่งนี้ดูจะกลายเป็นงานที่น่าสนใจและผู้คนอยากไปร่วมงานทุกปี พิธีกรรมและประเพณีปฏิบัติที่สืบทอดกันมาและเป็นประจำเมื่อถึงวันสรงน้ำพระวัดสูง ก็คือผู้ที่ไปร่วมงานจะได้มีโอกาสสรงน้ำหรืออาบน้ำหุ่นรูปปั่นแม่ย่าตะเคียน เสาตะเคียน และกราบสักการบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่ในบริเวณวัดสูงแห่งนี้ และปีนี้ขบวนแห่ตุง สลุง และขบวนแห่ประเพณีวัฒนธรรม จากหมู่บ้านตำบลและชุมชนต่าง ๆ ในเขตอำเภอเสาไห้ ก็คลาคล่ำไปด้วยพี้น้องประชาชนที่ต่างพร้อมใจกันมาร่วมงานกันอย่างมากมาก แม้จะมีบรรยากาศที่ร้อนอบอ้าวไปบ้าง แต่ก็ได้คลายร้อนจากการได้มาร่วมพิธีสรงน้ำพระและอาบน้ำหรือรดน้ำแม่ย่าตะเคียน ซึ่ง 1 ปีมีเพียงครั้งเดียว และมีความสนุกสนานจากการแสดงวัฒนธรรมของพื้นบ้านไทยวนทำให้ภาพประทับใจนี้ได้ถูกถ่ายทอดผ่านความรู้สึกและอารมณ์ของที่อยู่ในงานได้เป็นอย่างดี ซึ่งพิธีเปิดงานก็มีนายสิงหราช วงษ์เสงี่ยม นายอำเภอเสาไห้ เดินทางไปเป็นประธานในพีเปิดงานสรงน้ำพระและรดน้ำหรืออาบน้ำแม่ย่าตะเคียน

 

ตำนานเสาร้องไห้ เป็นตำนานของเจ้าแม่ตะเคียนทองที่ตั้งอยู่ในศาลนางตะเคียนทอง ณ วัดสูง ตำบลเสาไห้ ห่างจากที่ว่าการอำเภอเสาไห้ประมาณ 500 เมตร เป็นเสาไม้ตะเคียนขนาดใหญ่ ตำนานเล่ากันว่า เมื่อครั้งสร้างกรุงเทพฯ เป็นราชธานี ได้มีการประกาศเกณฑ์เสาไม้จากหัวเมืองต่างๆ เพื่อที่จะคัดเลือกเสาที่มีลักษณะงดงามนำมาเป็นเสาเอก ซึ่งทางเมืองสระบุรีได้จัดส่งเสาตะเคียนที่มีลักษณะงดงาม ล่องลงมาตามลำน้ำป่าสักและเมื่อเสาตะเคียนดังกล่าวล่องมาถึงกรุงเทพฯ แต่ก็ช้าไปได้มีการคัดเลือกเสาเอกไปก่อนแล้ว เสาต้นนี้จึงเกิดความเสียใจลอยทวนน้ำกลับขึ้นมาจมลง ณ ตำบลแห่งนี้อยู่ประมาณ 100 กว่าปี

 

วันที่ 23 เมษายน 2501 เป็นวันที่ได้ประกอบพิธีเชิญเสาตะเคียนขึ้นจากแม่น้ำป่าสักหลังมีชาวบ้านฝันเห็นหญิงสาวร้องไห้ในแม่น้ำ จึงได้มีการใช้เชือกดึงแต่ไม่ประสบความสำเร็จแม้จะใช้กำลังคนจำนวนมาก จากนั้นได้มีประกอบพิธีตั้งศาลสูงเพียงตา มีหัวหมูซ้ายขวา บายศรี 3 ชั้น ใช้ด้ายสายสิญจน์ผูกที่เสาแล้วให้ผู้มาร่วมพิธีได้ดึงสายสิญจน์ที่ผูกโยง จากนั้นพระสงค์ 9 รูปเจริญชัยมงคลคาถา และประสบความสำเร็จสามารถนำเสาตะเคียนขึ้นจากแม่น้ำป่าสักได้ และอัญเชิญไปไว้ที่วัดสูง จนถึงปัจจุบันนี้ และทุกปีจะมีการประกอบพิธีอาบน้ำหรือรดน้ำรูปปั้นแม่ย่าตะเคียน รดน้ำเสาตะเคียน ผู้คนจะเดินทางมากราบสักการะขอสิ่งศักดิ์สิทธิ์ให้ประสบความสำเร็จในด้านต่าง ๆ บางคนได้นำชุดไทย สไบ เครื่องแป้ง น้ำอบน้ำหอม รวมทั้งของเครื่องเซ่นต่าง ๆ มาถวายด้วยเช่นกัน ขณะที่งานประเพณีสงกรานต์วัดสูงหรือสรงน้ำพระวัดสูง ปัจจุบันยังคงรักษาเป็นเอกลักษณ์ประเพณีปฏิบัติเรื่อยมา จนถึงปัจจุบัน

 

ระยะเวลาที่จัดงาน ในวันที่ 23 เมษายนของทุกปี

สถานที่จัดงาน ณ บริเวณหน้าอุโบสถ วัดสูง ตำบลเสาไห้ จ.สระบุรี